⚦
Tehlikeli Maddelerin Demiryolu ile Taşınması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Tehlikeli Madde Demiryolu Taşınması Yönetmeliğinde İdari Para Cezaları Önemli Ölçüde Artırıldı
Tehlikeli Maddelerin Demiryolu ile Taşınması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 13 Ekim 2026 tarihinde 33399 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Değişiklik yapılan asıl düzenleme ise 16 Temmuz 2015 tarihli ve 29418 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tehlikeli Maddelerin Demiryolu ile Taşınması Hakkında Yönetmelik'tir. Değişikliği yayımlayan kurum Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'dır. Söz konusu değişiklik yönetmeliğinin temel amacı; ana yönetmelikteki kurumsal atıfları ve idari yapılanmayı güncel mevzuata uygun hale getirmek, idari para cezası tutarlarını yeniden belirlemek ve bazı yükümlülük ifadelerini sadeleştirmektir. Ana yönetmelik ise Türkiye sınırları içindeki ulusal demiryolu altyapı ağında tehlikeli maddelerin güvenli ve emniyetli biçimde taşınmasını sağlamak amacıyla; gönderenler, alıcılar, paketleyenler, dolduranlar, boşaltanlar, demiryolu altyapı işletmecileri ve taşımacılar başta olmak üzere tüm tarafların hak, sorumluluk ve yükümlülüklerini düzenlemekte; yabancı tren ve vagonlar dahil tüm tehlikeli madde taşımacılığı faaliyetlerini kapsamaktadır.
13 Ekim 2026 tarihli değişiklik yönetmeliği on iki maddeden oluşmakta olup getirilen temel düzenlemeler şu başlıklar altında somutlaşmaktadır. İlk olarak, ana yönetmeliğin 3. maddesi (dayanak) yeniden kaleme alınmış; eski metinde yer alan 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'ye yapılan atfın yanına 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 477. ve 497. maddeleri eklenmiştir. Bu düzenleme, yönetmeliğin hukuki dayanağını Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemiyle uyumlu hale getirmektedir. İkinci olarak, 4. maddenin (ç) bendinde "Bakanlık" tanımı "Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı" olarak güncellenmiş; eski metindeki "Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı" ibaresi tüm ilgili maddelerde (26, 27, 29, 30, 34 ve 39. maddeler) sistematik biçimde değiştirilmiş ya da kaldırılmıştır. Üçüncü olarak, 14. maddenin (f) bendinde yükleyenin eğitim belgelerini Bakanlığa ibraz etme yükümlülüğü kaldırılmış; yalnızca eğitim aldırma yükümlülüğü muhafaza edilmiştir. Dördüncü ve en kapsamlı değişiklik ise 31. maddenin 1. fıkrasında yapılmıştır: İdari para cezası tutarları, orijinal yönetmelikte nominal olarak belirlenen düşük rakamlardan çok daha yüksek güncel tutarlara yükseltilmiş ve ceza hükmünün dayanağı 655 sayılı KHK'nin 28. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinden 28/A maddesine taşınmıştır. Son olarak, 34. maddede sorumlu hizmet biriminin adı "Tehlikeli Mal ve Kombine Taşımacılık Düzenleme Genel Müdürlüğü"nden "Ulaştırma Hizmetleri Genel Müdürlüğü" olarak değiştirilmiştir.
Sektörel açıdan en kritik değişiklik, idari para cezası tutarlarının güncellenmesidir. Eski metinde nominal olarak belirlenen tutarlar, yıllar içinde yeniden değerleme oranlarıyla artırılmış olmakla birlikte, 13 Ekim 2026 tarihli değişiklikle bu tutarlar doğrudan yönetmelik metnine işlenmiştir. Güncel ceza tarifesine göre öne çıkan eşikler şöyle sıralanabilir: Sertifikalandırılmamış ambalaj kullanımına aykırılık nedeniyle gönderen ve taşımacıya her bir yük taşıma birimi için 170.903 Türk lirası; taşınması yasak maddelerin demiryoluyla taşınması halinde gönderen ve taşımacıya 854.588 Türk lirası; Türk Boğazlar bölgesindeki asma köprüler ve tüp geçitlerden geçiş yasağının ihlali nedeniyle gönderen ve taşımacıya 4.263.586 Türk lirası; faaliyet belgesi alınmadan faaliyette bulunulması halinde 17.932 Türk lirası; tehlikeli madde güvenlik danışmanı istihdam edilmemesi veya hizmet alınmaması halinde 170.903 Türk lirası; acil eylem planı hazırlanmaması ile eğitim yükümlülüğüne aykırılık halinde her biri için 85.437 Türk lirası idari para cezası uygulanacaktır. Genel sorumluluk ve yükümlülük ihlallerinde (10 ila 20. maddeler kapsamında) ihlal edilen her bir bent için 8.508 Türk lirası ceza öngörülmektedir. Yükleyenin eğitim belgesi ibraz yükümlülüğünün kaldırılması, uygulamada idari yükü azaltıcı bir istisna niteliği taşımaktadır. Bunun yanı sıra, 8. maddenin 1. fıkrasına aykırılık halinde uygulanan cezanın muhatabı eski metinde geniş tutulmuşken, yeni düzenlemede yalnızca taşımacı olarak belirlendiği dikkat çekmektedir; bu husus sorumluluk dağılımı açısından önem taşımaktadır.
Değişiklik yönetmeliğinin 11. maddesi uyarınca tüm hükümler yayımı tarihi olan 13 Ekim 2026 itibarıyla yürürlüğe girmiştir; herhangi bir geçiş süresi veya ertelenmiş yürürlük tarihi öngörülmemiştir. Ana yönetmelik bakımından ise 1 Ocak 2016 tarihinde yürürlüğe giren esas hükümlerin geçerliliği sürmekte; yönetmeliğin geçici hükümleri kapsamında sertifikalandırılmamış ambalajların kullanımına 31 Aralık 2017 tarihine kadar tanınan geçiş süresi çoktan sona ermiş olup bu tarih itibarıyla söz konusu muafiyet geçerliliğini yitirmiştir. Yönetmeliğin yürütme yetkisi Ulaştırma ve Altyapı Bakanı'na aittir.